Vergelijkingen

Pt100 vs. NTC-temperatuursensoren: RTD of thermistor, en wanneer kiest u een transmitter?

DWIN Engineering, , 7 min leestijd

Pt100 vs. NTC-temperatuursensoren: RTD of thermistor, en wanneer kiest u een transmitter?

Een Pt100 is een platina-weerstandsthermometer (RTD) van 100 Ω bij 0 °C, waarvan de weerstand over een breed bereik vrijwel lineair met ongeveer 0,385 Ω per °C stijgt. Bij een NTC-thermistor daalt de weerstand juist bij opwarming, met ongeveer 4% per °C rond kamertemperatuur. Hij is daardoor veel gevoeliger, maar niet-lineair en geschikt voor een smaller bereik. Kies een Pt100 of Pt1000 voor brede meetbereiken en uitwisselbare nauwkeurigheid, en een NTC voor goedkope temperatuurmeting van ongeveer −40 tot 125 °C.

Hoe werkt een Pt100?

Een Pt100 is een weerstandsthermometer (RTD, resistance temperature detector) met een platina meetelement van 100 Ω bij 0 °C. De weerstand van platina stijgt met de temperatuur op een stabiele, reproduceerbare manier die in IEC 60751 is vastgelegd. De standaardkarakteristiek heeft tussen 0 en 100 °C een gemiddelde temperatuurcoëfficiënt van 0,00385 Ω/Ω/°C. Een Pt100 verandert dus met ongeveer 0,385 Ω per °C en geeft bij 100 °C een weerstand van 138,51 Ω.

Boven 0 °C luidt de standaardkarakteristiek R(t) = R0 (1 + At + Bt²), met A = 3,9083 × 10⁻³ en B = −5,775 × 10⁻⁷. De curve ligt dicht bij een rechte lijn, zodat een transmitter haar nauwkeurig kan lineariseren. Een Pt1000 volgt dezelfde curve, maar bij 1.000 Ω, en verandert met ongeveer 3,85 Ω per °C.

Nauwkeurigheidsklassen van de Pt100 (IEC 60751)

KlasseTolerantieBij 0 °CBij 100 °C
AA±(0,1 + 0,0017 |t|) °C±0,10 °C±0,27 °C
A±(0,15 + 0,002 |t|) °C±0,15 °C±0,35 °C
B±(0,3 + 0,005 |t|) °C±0,30 °C±0,80 °C
C±(0,6 + 0,01 |t|) °C±0,60 °C±1,60 °C

Hoe werkt een NTC-thermistor?

Een NTC-thermistor (negatieve temperatuurcoëfficiënt) is een keramische halfgeleider waarvan de weerstand bij opwarming sterk daalt. Hij wordt gespecificeerd met zijn weerstand bij 25 °C (R25) en zijn B-waarde, die de steilheid van de curve beschrijft: R(T) = R25 × exp[B (1/T − 1/298,15 K)], met T in kelvin.

De CS-TS-sensor van DWIN voor warmtepompen is een voorbeeld: R25 = 5 kΩ ±1% en B25/50 = 3470 K ±1%. Rond 25 °C verandert de weerstand met ongeveer −3,9% per °C, ofwel circa 195 Ω per °C, tegenover 0,385 Ω per °C bij een Pt100. Door die gevoeligheid is een NTC eenvoudig uit te lezen met een spanningsdeler en een ADC. De curve is echter sterk niet-lineair, dus voor de omrekening is een opzoektabel of de B-vergelijking nodig.

Pt100 vs. Pt1000 vs. NTC

Pt100Pt1000NTC-thermistor
Weerstand100 Ω bij 0 °C1.000 Ω bij 0 °CBepaald door R25, bijvoorbeeld 5 kΩ of 10 kΩ
Verandering met de temperatuur+0,385 Ω/°C, vrijwel lineair+3,85 Ω/°C, vrijwel lineairCirca −4%/°C rond 25 °C, niet-lineair
Typisch meetbereikCirca −200 tot 600 °C, afhankelijk van de constructieAls Pt100Circa −40 tot 125 °C voor de meeste typen
UitwisselbaarheidVastgelegd in de klassen van IEC 60751Als Pt100Bepaald door de toleranties van R25 en B
Fout door aansluitdradenGroot: 3- of 4-draads nodig voor nauwkeurigheidTien keer kleinerMeestal verwaarloosbaar
KostenHogerHogerLaagst
Typische toepassingenProcesinstallaties, laboratoria, brede meetbereikenBatterijgevoede en 2-draadsschakelingen, HVACWarmtepompen, huishoudelijke apparaten, accupacks

RTD in 2-, 3- of 4-draadsaansluiting?

Het meetinstrument ziet de RTD plus de weerstand van de aansluitdraden. Bij een Pt100 in 2-draadsaansluiting wordt 1 Ω totale draadweerstand, wat overeenkomt met een kabellengte van ongeveer 15 m in 0,5 mm² koper, gemeten als 1 ÷ 0,385 ≈ 2,6 °C te warm.

Een 3-draadsaansluiting meet de weerstand van één draad en trekt die af, in de veronderstelling dat beide draden gelijk zijn. Dat is in de industrie de gangbare keuze. Een 4-draadsaansluiting stuurt de meetstroom door het ene draadpaar en meet de spanning over het andere, zodat de draadweerstand volledig wegvalt. Deze methode wordt gebruikt voor laboratorium- en kalibratiewerk.

Een Pt1000 verkleint de fout door de aansluitdraden met een factor tien, zodat een 2-draadsaansluiting bij korte kabellengtes vaak volstaat. Een NTC met een weerstand van enkele kilo-ohms wordt nauwelijks door zijn aansluitdraden beïnvloed.

Eigen opwarming

De meetstroom warmt de sensor op. Hoeveel, blijkt uit de dissipatieconstante: bij de CS-TS is die 0,9 mW/°C, zodat een vermogen van 0,9 mW de sensor 1 °C boven de omgevingstemperatuur brengt. Houd de meetstroom daarom klein. Een Pt100 wordt meestal uitgelezen met ongeveer 1 mA (0,1 mW bij 100 Ω), een NTC via een spanningsdeler die het vermogen in het microwattbereik houdt.

Wat doet een temperatuurtransmitter?

Een temperatuurtransmitter leest de sensor uit, lineariseert het signaal en levert een standaard uitgangssignaal, meestal 4-20 mA. De stroomlus transporteert de meetwaarde over honderden meters zonder fouten door draadweerstand of storing, en de PLC krijgt een geschaalde temperatuur zonder dat er een RTD-ingangskaart nodig is.

Let op het verschil tussen een 3-draads RTD en een 3-draads transmitter: de CS-TT05 heeft een 3-draads 4-20 mA-uitgang, dat wil zeggen voeding, massa en signaal. Hij bestrijkt −100 tot 60 °C met ±2 °C bij een voedingsspanning van 8 tot 30 VDC en wordt op een leiding van 1 inch geklemd.

Temperatuursensoren en -transmitters van DWIN

ModelMeetprincipeBereikUitgang
CS-TSNTC, R25 = 5 kΩ, B25/50 = 3470 K−30 tot 80 °C bedrijfstemperatuurWeerstand, XH-2Y-connector, IP67
CS-WPT1200NTC, R25 = 10 kΩ, B25/85 = 3435, plus druk−40 tot 140 °C, 0–150 psiNTC-weerstand en 0,5 tot 4,5 V voor druk
CS-WPT1000Pt1000, plus keramische drukcel−40 tot 125 °C, 0–5.000 psiElk 0,2 tot 10,2 V, ±1% FS
CS-WPT400Platinasensor, plus niveau−40 tot 60 °C, 0–3,5 tot 0–350 mH2OElk 4-20 mA
CS-TT05Temperatuurtransmitter−100 tot 60 °C, ±2 °C3-draads 4-20 mA
CS-iWPT302-TBluetooth 5.1-transmitter−40 tot 85 °C (−40 tot 125 °C niet-standaard), typisch ±1 °CDraadloos, smartphone-app

Zo maakt u de juiste keuze

  • Breed meetbereik, procesinstallaties of behoefte aan gestandaardiseerde, uitwisselbare nauwkeurigheid: Pt100 met 3-draadsaansluiting of met transmitter
  • Lange kabels naar een PLC: een 4-20 mA-temperatuurtransmitter
  • Batterijgevoede of 2-draadsschakelingen waarin de fout door aansluitdraden telt: Pt1000
  • Lage kosten en hoge gevoeligheid tussen ongeveer −40 en 125 °C, zoals in warmtepompen en huishoudelijke apparaten: NTC
  • Helemaal geen kabel: een draadloze transmitter zoals de CS-iWPT302-T
  • Druk en temperatuur via één aansluiting: een gecombineerde transmitter zoals de CS-WPT1000 of CS-WPT1200

Veelgestelde vragen

Wat is een Pt100-temperatuursensor?

Een Pt100 is een platina-weerstandsthermometer met een weerstand van 100 Ω bij 0 °C, die met ongeveer 0,385 Ω per °C stijgt. De karakteristiek en de toleranties zijn vastgelegd in IEC 60751, zodat sensoren van verschillende fabrikanten onderling uitwisselbaar zijn. Het is de standaard temperatuursensor in de procesindustrie.

Is een Pt100 nauwkeuriger dan een NTC?

Over een breed bereik wel: een Pt100 klasse A zit bij 100 °C binnen ±0,35 °C en blijft stabiel en vrijwel lineair van onder 0 tot enkele honderden graden. Een goede NTC kan in een smal bereik rond zijn referentietemperatuur even precies zijn, maar zijn tolerantie wordt groter naarmate u verder van 25 °C af komt, en zijn curve is niet-lineair. Kies voor gestandaardiseerde, uitwisselbare nauwkeurigheid een Pt100 of Pt1000.

Wat is het verschil tussen een Pt100 en een Pt1000?

Beide volgen dezelfde platinakarakteristiek volgens IEC 60751; een Pt1000 heeft simpelweg een tien keer zo hoge weerstand, 1.000 Ω bij 0 °C. Door het grotere signaal weegt de weerstand van de aansluitdraden tien keer minder zwaar, zodat een 2-draadsaansluiting vaak volstaat. In procesinstallaties is de Pt100 nog altijd gangbaarder.

Wat doet een temperatuurtransmitter?

Een temperatuurtransmitter zet het signaal van een weerstandsthermometer, thermistor of thermokoppel om in een standaard uitgangssignaal, meestal 4-20 mA. Hij lineariseert de sensorcurve en maakt het mogelijk de meetwaarde over grote afstanden te transporteren zonder fouten door kabelweerstand of storing. De CS-TT05 van DWIN levert bijvoorbeeld een 3-draads 4-20 mA-signaal over −100 tot 60 °C.

Hoe test ik een Pt100 met een multimeter?

Koppel de sensor los en meet de weerstand over het element: bij 0 °C hoort deze 100 Ω te zijn en bij kamertemperatuur, ongeveer 20 °C, circa 107,8 Ω. Een open circuit wijst op een onderbroken element of draad, een waarde van bijna 0 Ω op kortsluiting. Bij een 3-draads sensor hoort u tussen de twee draden van dezelfde kleur bijna 0 Ω te meten.

Temperatuur en luchtvochtigheid, Druk- en niveautransmitters